Potencialet e Zhvillimit te Industrise se Ndertimit ne Elbasan.

Qyteti i Elbasanit edhe per vitin 2008 ka qene qyteti me atraktiv per zhvillimin e Industrise se Ndertimit.
Sipas informacionit periodik statistikor te hartuar nga Ministria e Puneve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit “Mbi kostot mesatare te ndertimit per vitin 2008”, rezulton se kosto ne lek/m2 per siperfaqe ndertimi ne qytetin tone eshte me e ulta ne republike dhe afro 8.3% me e ulet se mesatarja per te gjithe vendin.
Ne pothuajse ne te njejtat nivele eshte dhe kosto ne m2/leke per siperfaqe shfrytezimi duke klasifikuar qytetin e Elbasanit si me te favorizuarin ne vend.
Me poshte po japim tabelen e plote te kostove te ndertimit per vitin 2008 per qytetet kryesore te vendit. Sqarojme se ne vleren e ketyre kostove nuk perfshihet per te gjithe vendin:
- Vlera e projektit
- Vlera e studimit gjeologjik
- Vlera e truallit
- Vlera e rrjetit inxhinjerik
- Vlera e lejes se ndertimit
- Vlera e shpenzimeve operacionale (afro 4%)

Kosto Mesatare e Ndertimit per Vitin 2008

Nr	Qyteti	Çmimi për njësi ( mesatare aritmetike)
-	-	Sip. Shfrytëzimi	Sip. Ndërtimi
-	-	Lek/m2	Lek/m2
1	Berat	33,187	27,450
2	Diber	34,842	28,826
3	Durres	35,195	29,108
4	Elbasan	31.532	26,081
5	Erseke	33.544	27,742
6	Fier	33,499	27,710
7	Gramsh	32.096	26,551
8	Gjirokaster	33.876	28,024
9	Korce	33.427	27,640
10	Kruje	33.228	27,490
11	Kavaje	33.526	27,736
12	Kucove	32.982	27,279
13	Kukes	35.494	29,366
14	Lac	32.739	27,082
15	Lezhe	33.745	27,906
16	Librazhd	31.805	26,307
17	Lushnje	33.811	27,555
18	Burrel	35.539	27,744
19	Perrenjas	31.990	27,459
20	Peqin	31.945	28,425
21	Permet	33.905	28,045
22	Pogradec	33.368	27,594
23	Puke	33.961	28,092
24	Rreshen	32.978	27,281
25	Corovode	33.552	27,759
26	Sarande	33.387	27,617
27	Shkoder	33.830	27,981
28	Tepelen	33.706	27,891
29	Bajram Curri	35.872	29,679
30	Tirane	33.174	27,439
31	Vlore	34.156	28,252
Kosto mesatare		33.464	27,681

Sikurse shihet nga tabela e mesiperme ,kostot e ndertimit per vitin 2008 ne te gjithe vendin kane pasur nje rritje te lehte  krahasuar me vitin 2007. I rendesishem eshte fakti qe pavarsisht kesaj rritje, zhvillim i i ketij sektori ne qytet mbetet serisht me i favorizuari ne vend.
Per mbeshtetjen e ketij konkluzioni po japim nje informacion paksa me te zgjeruar.
Sikurse dihet elementet e kostos per njesine e siperfaqes ne ndertim permblidhen ne kater struktura kryesore, te cilat jane:
- Shpenzime per lende te para dhe ndihmese
- Shpenzime per punetori (pagesa per punetore specialiste e administrate)
- Shpenzime per makineri – pajisje e energji te ndryshme (makineri ndertimi)
- Shpenzime per transport
Ne menyre me analitike po japim se pari nje informacion per te gjithe lendet e para te nevojshme per zhvillimin normal te procesit te ndertimit.
- Rezerva ujore,  inertet dhe prodhime guri
 Qyteti i Elbasanit  shquhet si një nga qytetet  me rezereva ujore më të mëdha në vend. Pozicioni i tij në rrjedhjen e mesme të lumit Shkumbin jo vetëm se favorizon këto rezerva, por i jep me bollëk dhe një komponente  të rëndësishme për ndërtimin siç janë inertet.
Në bregun e lumit, në afërsi të qytetit, janë tashmë të ndërtuara e në funksion  shumë nyje fraksionimi për inerte të cilat sigurojnë rërën, zhavoret etj të dimensioneve të ndyshme nga më të imtat deri ne ato me gabarite qe plotesojne nevojat e realizimit te çdo lloj proçesi  të ndërtimit. Krahas ketij fakti qyteti i Elbasanit eshte i favorizuar  dhe nga prania e rezervave gurore të llojeve të ndryshme  në afersi të tij ( Krasta etj)  të cilat janë komponente të rëndësishëm në ndertim se bashku me pjesën  e impjanteve të përpunimit të mermerit dekorativ.
- Nevojat e ndryshme ne ndertim per Celiqe te ndryshme rrethor dhe te petezuar sigurohen nga kompleksi i vetem ne vend per prodhimin e celiqeve qe ndodhen ne qytetin e Elbasanit. Ky kompleks i perbere nga uzina celikut dhe petezimit, ka kapacitetin prodhues te celiqeve te petezuara ne te nxehte me te lartin ne Ballkan.
Prodhimi i tij zë 90% të tregut  të brendshëm dhe pjesa tjetër  eksportohet kryesisht në Kosovë e Maqedoni. Aktualisht Uzina e Çelikut punon me furra Elektrike me Elektroda, kapaciteti secilës është 15 ton për derdhje. Si lëndë e parë në to përdoret skrapi që në vendin tonë vazhdon të gjendet me bollek. E gjithe sasia e lingotave të prodhuara nga këto furra shkon ne Uzinen e Petëzimit prej së cilës dalin dy produkte kryesore:
Profile Çeliku konstruktiv
Me grupin e profileve perfshihen tre lloje     I , L,U      të dimensioneve.
   L  45x 45x 4 deri  L 120 x 120 x 12;
   I   80 x 80 deri      I  120 x 120
  U  50 x 50 deri      U 120 x 120
Sasia e përgjithshme e prodhimit prej 100.000 ml në vit mbulon 100% nevojat e vendit dhe pjesa tjetër eksportuese në Kosovë, Mal te Zi, Maqedoni e Greqi.
Çeliqe Ndërtimi (Rethore):
Në Uzinën e Petezimit prodhohen dy lloje çeliqesh rrethore:
       a- çeliqe të viaskuara për armature betoni me diameter Ø 8deri  Ø 32m/m në formë shufrash.
       b- çeliqe të mbledhura (katangë) me diametër Ø 5.5 deri  Ø 12 m/m.
Sasia e prodhimit ditor arrin në 1000 ml.
I gjithë prodhimi është i çertifikuar dhe brënda standarteve Europiane përcaktuar në Çertifikatën e Konformitetit të cilësisë TSE, DIN 488 – BST 500 S, TUV si dhe ISO 9001- 2000. Plotësimi tërësisht në vend i nevojave për çeliqe ndërtimi me koston me të ulët realizon dhe kete  komponent shumë të rëndësishëm në industrine e ndërtimit.

- Prodhimi i Gelqeres realizohet ne Fabriken e Gelqeres, e cila ka qene pjese perberese e Ish Kombinatit Metalurgjik.Në vitin 1999 ky objekt i është dhënë me kontratë konçensionare Shoqërisë Turke Kurum. Gjatë viteve 2001-2002 në këtë fabrike u kryen investime në përfundim të të cilave u rrit ndjeshëm kapaciteti  prodhues (aktualisht arrin ne 400 Ton/ditë) u arrit përmirësim cilësor i produktit të gatshëm. Ky produkt i jepet konsumatorëve në tre forma :
a– Në thasë
b- BIG BAG (kazanë të posaçëm)
c- Në kamione me sillose.
Si lëndë të parë kryesore në të përdoret guri gëlqeror i fshatit Letan (në afërsi të Qytetit) i cili transportohet për në fabrikë me transportier tip Teleferik  me Vagoneta. Nga ana teknologjike proçesi i prodhimit kryhet totalisht sipas sistemit PLC duke mos pasur me nevojë që produkti të kalojë në përpunim dytësor. Sasia e prodhimit e kësaj fabrike plotëson tërësisht nevojat e tregut të brendshëm dhe si prodhim i vetëm në Shqipëri (gëlqere e hidratuar) është futur dhe në tregun e jashtëm. Kjo gelqere ne procesin e ndertimit sherben per pergatitjen e te gjithe llojeve te llaceve te nevojshme ne kete industri, duke plotesuar keshtu edhe kete komponente me kosto te ulet.
- Prodhimi i Cimentos realizohet ne Fabriken e Cimentos Elbasan ECF e cila perpunon gurin gelqeror te zones se Letanit (fshat ne afersi te Elbasanit). Për vitin 2008 ka prodhuar 220.000 ton çimento të markave respektive. 140.000 Ton Marka  32'5 R             ( Rapide) ose M 400.80.000 Ton Marka 42.5 R (Rapide) ose M 500.
I gjithë prodhimi i realizuar është në përputhje me standartet ndërkombëtare1SO – 9001- 2000 dhe i certifikuar nga laboratori i fabrikes i cili në vitin 2007 u  kompletua me aparatura e paisje moderne bashkëkohore.                 
Ky investim  në Laborator i diktuar nga organizmi Ndërkombëtar K.L.I.C  liçensoi laboratorin me çertifikatën Europiane CE  me indeks EN – 197- 2. Krahas këtij investimi në fabrikë gjatë vitit 2007 për minimizim të ndotjes së ambjentit dhe përmirësimin e kushteve në repartet silloz e furrë u vendosen filtra të rinj. Prodhimet e kësaj fabrike janë të pëlqyera  jo vetëm në tregun e brëndëshëm por edhe në atë të jashtëm .Ato plotësojnë më së miri nje komponente të rëndësishme në industrinë e ndërtimit jo vetem në qytet por edhe më gjerë. 
- Prodhimi i tullave ne Elbasan realizohet ne Fabriken e Tullave, e cila ndodhet ne periferi te qytetit të në rrugën për Durres (fshati Bradashesh). Gjatë vitit 2008 me dy furra , që alternativisht kane qene në punë,  tek kjo fabrikë janë prodhuar afro 20 lloje tullash qe sherbejne për funksione mbajtëse, ndarëse apo për soleta. Nga pikëpamja cilësore këta prodhime janë në përputhje me standartet ndërkombëtare veçanërisht ato që prodhohen në impiantin automatik të prodhimit të tullave RSA -2 i cili është një investim me teknologji bashkëkohore e me makineri e paisje të prodhimit Gjerman. Gjate vitit 2008 ne furren kryesore jane bere ndryshime teknologjike per perdorim argjilash qe garantojne prodhime me cilesi te larte dhe me kosto me te ulet. Krahas sa më siper në këtë fabrikë prodhohen dhe materiale refraktare si llaç-refraktar, betone refraktare dhe argjila refraktare që plotësojnë më së miri nevojat që lindin në proçesin e ndërtimit për to. Nga pikëpamja sasiore kjo fabrikë ka kapacitete prodhuese që perballon çdo nevojë për këto prodhime. Plotësimi sasior dhe cilësor  i nevojave të tregut për këto prodhime permbush dhe një komponente tjetër në industrinë e madhe të ndërtimit.
Prodhimet prej druri te nevojshme ne ndertim per qytetin e Elbasanit sigurohen nga prania se pari e Ish Kombinatit te Drurit Elbasan (qe eshte pjeserisht ne funksion) si dhe nga nje sere punishtesh te tjera tashme te industrializuara. Keto mund te permbushin me se miri cdo nevoje qe nga ndertimi i skelave deri ne punimet e finicionit per veshje me  pjese druri dekorative me kosto relativisht te ulet.
Se fundi per te garantuar ecurine normale te procesit te ndertimit nga pikepamja elektro – mekanike, ne qytetin e Elbasanit ndodhet nje repart i fuqishem i remontit elektro- mekanik. Krahas prodhimeve te reja ne repartin mekanik prane uzines mekanike mund te kryhen riparime kapitale te cdo agregati mekanik. Reparti i dyte i fuqishëm eshte ai i remontit elektrik. Në të kryhen riparime, remonte të mesme e kapitale të makinave Elektrike rrotulluese, transformatorëve etj. Është repart tërësisht i kompletuar për funksionin që kryen. Në të perveç ofiçinës me makina metal prerëse (torno, frezë, tranxha, trapano etj) janë dhe tre sektorë të tjerë të rëndësishëm si;
- Sektori i pastrimit e perpunimit të vajrave të transformatorëve,
- Sektori i ballancimit statik e dinamik të rrotorëve me peshë deri 3000 kg,
- Sektori i provave të makinave Elektrike tek i cili realizohen mbi 12 lloje matjesh e provash duke krijuar kushte të ngjashme me ato të shfrytëzimit.
Me paisjet e makineritë e tjera që ka të instaluara si vinça, furra,etj krijon nje komoditet të plotë për kryerjen e të gjithë proçeseve të projektuara duke garantuar jo vetem per qytetin po dhe me gjere mbeshtetje te plote per nevojat qe dalin ne kete drejtim. Te gjitha riparimet pas kontrollit certifikohen nga pikepamja cilesore dhe u jepen porositesve me garanci.
Elementi i dyte perberes ne kosto, jane pagesat qe kryhen per punetori. Qyteti i Elbasanit per efekt te nje tradite shume vjecare si qytet me kapacitete ndertuese te medha ka pasur dhe ka fuqi punetore te specializuar ne te gjitha specialitetet e ndertimit (muratore, karpentier, hidraulike, elektriciste, mekanike te te gjithe fushave etj etj). Kjo fuqi punetore per aktualitetin eshte disponibel per pune me paga relativisht me te ulta se ne cdo qytet tjeter si pasoje e numrit relativisht te madh te saj.
Elementi i trete i rendesishem perberes ne kosto, jane shpenzimet qe kryhen per transport te lendeve te para etj. Fakti qe te gjitha lendet e para gjenden me bollek ne qytet, ne distanca 3  - 5 km nga cdo objekt qe ndertohet ben qe shpenzimet e transportit te jene ne kufijte minimale, c’ka reflekton drejte per drejte ne koston e ndertimit.
Duke konsideruar se elementet e tjere perberes te kostos jane ne nivele te barabarta per gjithe vendin, do te mjaftonin keto qe permendem me siper per te certifikuar konkluzionin e thene ne fillim te ketij kapitulli.
Nisur nga gjithe cfare pershkruam me siper, Bashkia gjykon se angazhimi i investitoreve te ndryshem ne fushen e zhvillimit te industrise se ndertimit eshte resursi me i rendesishem i qytetit edhe per plotesimin e interesave ne shume drejtime, meriton te vleresohen nga ana e tyre.